Cyfle i siapio Coflein: cronfa ddata ar-lein y Comisiwn Brenhinol. Hoffem glywed eich barn!

Darlith a gweithdai yn y Comisiwn Brenhinol, 14 Hydref


Mae’r Comisiwn Brenhinol yn gwahodd ymwelwyr i fwynhau prynhawn o ddarlithoedd  ac i gymryd rhan mewn trafodaeth i werthuso Coflein, cronfa ddata ar-lein y Comisiwn, Dydd Mawrth, 14 Hydref, 2014.

Mae Coflein yn darparu mynediad ar-lein i Gofnod Henebion Cenedlaethol Cymru – cronfa ddata, catalog ac archif digidol yr amgylchedd hanesyddol cenedlaethol.

I ddechrau’r prynhawn, fe fydd David Thomas, Pennaeth Data a Thechnoleg, yn eich croesawu ac yn rhoi cyflwyniad i Coflein. Bydd gweithdai’n cael eu cynnal wedyn i roi cyfle i bawb drafod cronfa ddata’r Comisiwn Brenhinol o safleoedd a chasgliadau, gofyn cwestiynau, trafod problemau sydd wedi codi, ac awgrymu datblygiadau at y dyfodol. Os oes gennych ddiddordeb mewn archaeoleg a’r amgylchedd hanesyddol, hanes lleol, awyrluniau, hanes tai ac adeiladau crefyddol, hanes morwrol a llongddrylliadau, fe fydd ffynonellau sy’n berthnasol i chi ar Coflein.

Bydd dau weithdy’n cael eu cynnal. Bydd y cyntaf rhwng 2pm a 3.30pm a’r ail rhwng 4pm a 5.30pm. Bydd lluniaeth ysgafn yn cael ei ddarparu. I gael rhagor o wybodaeth ac i drefnu’ch lle, cysylltwch â Nicola Roberts: mailto:nicola.roberts@cbhc.gov.uk Ffôn: 01970 621248.

Croeso i bawb, pa faint bynnag o brofiad sydd gennych. Dewch i ddarganfod rhagor a rhannu eich barn!

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

O 2014 i 1525 – allech chi fyw yn Y Llys?

Yr adeg yma llynedd roedd cwmni cynhyrchu Boom Pictures Cymru yn edrych am griw o bobl fyddai'n derbyn yr her o fyw mewn plasty Cymreig am dair wythnos, a hynny fel y byddai wedi bod yn 1910. Darlledwyd eu hynt a'u helynt ar gyfres hanes byw S4C, Y Plas ym mis Medi 2013.

Yn 2014 bydd cyfres arall, ond y tro hwn mae'r her yn wahanol. Eleni, mae'r cwmni cynhyrchu yn edrych am bobl sy'n barod am yr her o fyw yn Y Llys.

Bydd y teuluoedd a'r unigolion llwyddiannus yn gorfod gadael eu bywydau bob dydd, a chamu nôl pum canrif i fyw mewn llys o Oes y Tuduriaid yn Llys Tretŵr ger pentref Crughywel yn ne Powys.

Dyma gyfnod Harri'r VIII, cyfnod yr uchelwyr oedd yn byw bywyd moethus gan wledda, mwynhau adloniant gan feirdd a chantorion, yn hela ac yn ymwan yn erbyn ei gilydd. Yn Oes y Tuduriaid byddai'n arferol i'r gweision a'r uchelwyr fyw a bwyta yn yr un lle – bwyta efo bys a bawd cofiwch chi!

Bydd byw yn Y Llys yn golygu gwisgo, gweithio, bwyta a chwarae yn union fel y byddai'r Tuduriaid wedi gwneud yn 1525, gyda chamerâu yn dilyn yr helynt bob cam o'r ffordd ar gyfer cyfres Y Llys a gaiff ei darlledu ar S4C yn ystod yr hydref eleni.

Mae'r cwmni cynhyrchu yn chwilio am hyd at 20 o bobl i gymryd rhan, a bydd gofyn iddynt fyw yn y llys am dair wythnos dros dymor yr hydref eleni.

Y dyddiad cau yw dydd Sul 1 Mehefin. Am ragor o fanylion ac i wneud cais cysylltwch â Boom Pictures Cymru ar yllys@yllys.co.uk / 02920 671545


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Y Daith Gerdded Fawr: Taith Dywys Fan Llia a Fan Dringarth, 3 Mai

Y dirwedd weundirol donnog, yn edrych ar draws dyffryn Llia uchaf i'r de-ddwyrain

Ar Ddydd Sadwrn, 3 Mai, bydd David Leighton, arbenigwr y Comisiwn Brenhinol ar archaeoleg yr uwchdiroedd, yn arwain taith dywys i Fan Llia a Fan Dringarth yn harddwch Bannau Brycheiniog. Ardal ddistaw ar gyfer cerdded yw hon, i ffwrdd o’r llwybrau poblogaidd, ac mae’r daith ar hyd gweundiroedd agored yn nodedig am yr henebion cynhanesyddol, canoloesol ac ôl-ganoloesol y gellir eu gweld ar hyd y llwybr. Rhai o uchafbwyntiau’r daith fydd Maen Llia, carreg enfawr o dywodfaen sy’n un o’r meini hirion cynhanesyddol mwyaf yn Ne Cymru (NPRN: 84541), yr hen dollffordd a oedd, o bosibl, yn dilyn llwybr Sarn Helen (NPRN:407122), ac olion helaeth aneddiadau hanesyddol niferus yng Nghwm Nant y Gaseg.

Bydd y daith hon yn dilyn llwybr ar hyd llethrau gorllewinol Fan Llia i ben dyffryn Llia, ar draws Bryn Melyn a Chefn Perfedd i mewn i Gwm Dringarth a dyffrynnoedd llednant islaw Fan Dringarth, ac i lawr Cwm Dringarth uwchlaw Cronfa Ddŵr Ystradfellte, gan ddychwelyd i’r maes parcio ar draws rhan ddeheuol Cefn Perfedd, cyfanswm pellter o ryw 13.5 km (8.5 milltir).

Maen Llia o'r gogledd-orllewin

Bydd y cerddwyr yn cyfarfod am 10.30am yn yr ardal parcio a phicnic (SN92721646) ar y ffordd annosbarthedig rhwng Ystradfellte a Heolsenni. Gellir cyrchu’r ffordd hon o’r A4215 rhwng Pontsenni a Libanus.

I gael rhagor o wybodaeth, e-bostiwch Nicola Roberts, nicola.roberts@rcahmw.gov.uk neu ffoniwch 01970 621200. Bydd lleoedd i 30 o gerddwyr ar y mwyaf ar y daith gerdded hon.

Ceir disgrifiad llawnach o’r daith, ynghyd â gwybodaeth am deithiau a safleoedd eraill ar hyd y llwybr, yn TheWestern Brecon Beacons: The Archaeology of Mynydd Du and Fforest Fawr gan David Leighton, y gellir ei brynu gan y Comisiwn Brenhinol.

Trefnwyd y daith hon fel rhan o raglen Taith Gerdded Fawr Ramblers Cymru a Cadw. I gael manylion teithiau eraill drwy ardaloedd hanesyddol yn ystod y gwanwyn, defnyddiwch Leolwr Digwyddiadau Cadw yn: http://cadw.wales.gov.uk/events/ 

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Opening Our Doors to the public

The day generated much interest in the Britain from Above project.

This last week has been all about public engagement, and what is more engaging than an Open Doors event? Last Thursday, the Royal Commission opened its doors to over 150 people in celebration of the work achieved here.

Maps galore in the Royal Commission's rich archive.

During school hours, older pupils from the local secondary schools Penweddig and Penglais were entertained with specifically organised Careers Heritage sessions offered in partnership with staff from English Heritage, working on the collaborative Britain from Above project. The main aim of these sessions was to demonstrate the broad range of career choices that are available in the heritage sector and the types of resources we work with. These range from technological advances in App creation to more standard buildings recording, aerial projects, conservation work and, of course, community archaeology projects. Experts from several departments presented on their skills and careers, encouraging the children to have a go with equipment and, more importantly, answering any questions they had about their careers.  The latter part of the afternoon was then reserved for the wider public, drawing them in to see our current and past projects, encouraging them to take an interest and ask questions about what we do here.

Much enthusisam for digital surveying.

All in all, I believe  it was a great success, and a great way to end our introduction to the work of our public engagement team ― from attending a talk to the U3A group in Aberystwyth with our own Britain from  Above officer Natasha Scullion, to an enlightening meeting with the Heritage of Wales Public Engagement Group about the brilliant but varied ongoing projects with heritage organisations across Wales, and then to the other end of the spectrum, watching and actually being part of a Careers Day for local schools! Excellent experience all round.

The Open Day was a real hit for all!

By Kimberly Briscoe, Community Archaeology Training Placement.

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Eisteddfod Genedlaethol 2013

Lleoliad Maes Eisteddfod 2013.

Yr wythnos nesaf dewch i’n gweld ni yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Ninbych i ddarganfod mwy am dreftadaeth gyfoethog ein cenedl o ran adeiladau ac archaeoleg. Bydd Coflein, ein cronfa ddata ar-lein, a’n harbenigwyr ein hunain, ar gael i ateb eich ymholiadau drwy gydol yr wythnos. Mae ein harddangosfa yn cynnwys paneli ar dref hanesyddol Dinbych, defnyddio blwyddgylchau coed i ddyddio adeiladau, arlunwaith Falcon Hildred, a gwaith y prosiect Cysylltiadau Metel yn Amlwch. Fe fyddwn ni yn y “Rhes Dreftadaeth”, stondin rhif 509-10, wrth ymyl Cadw ac Ymddiriedolaeth Archaeolegol Clwyd-Powys, felly galwch i mewn i’n gweld ni!

Dyddiadau pwysig i’r dyddiadur:
Ar Ddydd Mercher, 7 Awst, am 11am, bydd Cadeirydd y Comisiwn Brenhinol, Dr Eurwyn Wiliam, yn rhoi sgwrs ym Mhabell y Cymdeithasau 1 ar “Darganfod Hanes Sir Ddinbych - darganfyddiadau diweddar gan Gomisiwn Henebion Cymru”, ac eto ar Ddydd Iau, 8 Awst, am 3:30pm ym mhabell Sir Ddinbych (yn wynebu’r brif fynedfa).

Ar Ddydd Gwener, 9 Awst, bydd yr hanesydd milwrol, Medwyn Parry, yn rhoi sgwrs ar Olion Milwrol o’r Ugeinfed Ganrif yng Nghymru ym Mhabell y Cymdeithasau 2 am 10.30am.

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #CBHCymru

‘Worktown’ at the National Slate Museum

Falcon Hildred (centre), with staff from the Royal Commission and the National Slate Museum.

An exhibition of more than 30 prints by the north-Wales based artist Falcon Hildred has recently gone on display at the National Slate Museum in Llanberis. This is the second exhibition of the artist’s work since the Royal Commission acquired his unique collection of more than 600 drawings and watercolours in 2011, and the first ‘Worktown’ exhibition to take place in Wales.

Falcon Hildred is a highly accomplished artist who has dedicated his working life to recording the buildings and landscapes of nineteenth and twentieth-century industry, producing works of high aesthetic, historic and social value. He has recorded in detail technological and engineering change and a rapidly disappearing way of life. The drawings record Blaenau Ffestiniog (the artist’s home since 1969 and a place he has recorded extensively), and a number of industrial towns in Wales and England. The exhibition was curated especially for the National Slate Museum, which sits at the heart of the industrial slate landscape of Snowdonia. Speaking at the opening, Falcon commented that seeing his drawings at the slate museum was ‘like seeing them coming home.’

The Falcon Hildred Collection was acquired in 2011 with support from the Heritage Lottery Fund and in partnership with the Ironbridge Gorge Museum Trust. The free exhibition will be on display at the National Slate Museum until the 6th January 2014. For further information about visiting the National Slate Museum, visit their website: http://www.museumwales.ac.uk/en/slate/

Visitors enjoying the short film about the artist, commissioned especially for the project.

Falcon Hildred signing copies of the Royal Commission’s book Worktown: The Drawings of Falcon Hildred, which accompanies the exhibition.

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

The Royal Commission’s Medwyn Parry to lead motorcycle cavalcade on visit to UK Thankful Villages

Royal Commission’s staff wish everyone taking part a safe journey.

It all began with a conversation about a year ago about the forthcoming 100th anniversary of the start of World War 1. The conversation was between Medwyn Parry from Reader Services and myself, Deanna Groom, Maritime Officer.

‘Now Medwyn, what are the really iconic World War I sites in Wales that we should start thinking about doing more survey work on or researching?’, I said.

‘Well, there are sites such as the practice trenches at Bodelwyddan and Penally. Toby Driver has taken some wonderful aerial photographs of those recently’, Medwyn replied.

‘We should do something about the shipping losses around the coast from submarine attacks… but are there any other really great stories yet to be told?’, I said

‘Well, there are the Thankful Villages…’, Medwyn said.

And so Medwyn told me the story of the 51 villages where every soldier who went to war, fought through the real horrors of trench warfare, actually came home safely.

Now Medwyn Parry with fellow motorbike enthusiast, Dougie Bancroft, are about to set off on a 9 day, 2500 miles journey, to visit to each of those villages and deliver a special commemorative plaque. Many of the villages have parties planned to welcome them to celebrate their village’s unique status and the reasons they have to be thankful within their communities today.

The charities benefiting from the fundraising include The Royal British Legion, who support former and serving military personnel, their families and dependants.

The Royal Commission’s staff would like to wish everyone taking part a safe journey and every success.

The event begins on Saturday 27 July at Llanfihangel y Creuddyn, Ceredigion, at 8am, and passes through Herbranston, Pembrokeshire, and Colwinston, Glamorgan, on the same day. The ride is due to finish back at Llanfihangel-y-Creuddyn, Ceredigion, at around 19.30pm on Sunday 4 August.

Search online for Thankful Villages 2013 news feeds and for more information on the schedule.

To learn more about these practice trench complexes and to see some of  Toby’s images, follow these Coflein links:

• http://www.coflein.gov.uk/cy/safle/268142/delweddau/BODELWYDDAN+PARK+ARMY+PRACTICE+TRENCHES/
• http://www.coflein.gov.uk/cy/safle/268143/delweddau/PENALLY+FIRST+WORLD+WAR+PRACTICE+TRENCHES/

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Gwewch Archaeoleg ar gyfer Gŵyl Archaeoleg eleni! 13-28 Gorffennaf, 2013

Cadwch eich dwylo’n brysur yr haf hwn a helpwch ni i ddathlu’r drydedd Ŵyl Archaeoleg ar hugain, rhwng 13 a 28 Gorffennaf. Os ydych erioed wedi ffansïo gwau gorchudd tebot ar siâp cwt crwn Castell Henllys, neu stop drws Pontcysyllte, neu os oes gennwch awch i ddangos eich arddull Celtaidd, dyma gyfle i chi roi’ch dychymyg a’ch creadigrwydd ar waith. Bydd enillydd y gystadleuaeth yn derbyn pecyn gwau gwerth £25 gan Ramshambles York, aelodaeth o Gyngor Archaeoleg Prydain a chopi o lyfr diweddaraf y Cyngor ― Star Carr: Life After the Ice Age.

Y cyfan mae angen ei wneud i gystadlu yw:
1. Tynnwch ffotograff o’ch gwaith gwau.
2. Dilynwch yr Ŵyl Archaeoleg ar Pinterest yn www.pinterest.com/festivalofarch.
3. Anfonwch y cyfeiriad e-bost a ddefnyddiwch ar gyfer Pinterest i festival@archaeologyUK.org a gofynnwch am gael eich ychwanegu at y bwrdd grŵp “Archaeology Fest Knit”.
4. Piniwch eich delwedd ar y bwrdd “Archaeology Fest Knit” gyda’r hashtag #FestArchKnit a phennawd byr.

Yn olaf, rhowch eich delweddau ar dudalen Facebook y Comisiwn Brenhinol neu anfonwch neges Trydar i ni i ddangos eich campwaith treftadaeth.

Mae mor syml â hynny! Pob lwc! I gael ysbrydoliaeth, porwch yn ein delweddau ar Coflein!

Mae’r gystadleuaeth yn gorffen am ganol nos 28 Gorffennaf. Dewisir un enillydd gan y beirniaid. Bydd Cyngor Archaeoleg Prydain yn rhoi gwybod i’r enillydd drwy e-bost.
Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Gweledigaethau o Le - Ŵyl Bensaernïaeth Cymru

Un o'r rhai cyntaf i weld yr arddangosfa.

Mae’r arddangosfa Gweledigaethau o Le, cyfraniad y Comisiwn Brenhinol i Ŵyl Bensaernïaeth Cymru, menter ar y cyd rhwng Cangen Canolbarth Cymru o Gymdeithas Frenhinol y Penseiri yng Nghymru a Chanolfan y Celfyddydau, Aberystwyth, bellach yn cael ei harddangos ar brif lefel y Ganolfan. Mae’r paneli’n adrodd hanes cofnodi aneddiadau cynlluniedig yng Nghymru. Mae’r arddangosfa’n ymdrin â Mudiad y Gardd-Bentref, Tai Parod Casnewydd, Herbert Luck North: Pensaer Celfyddyd a Chrefft, John Nash a’r Pictiwrésg, ac Eco-dai ac fe’i hategir gan ddelweddau trawiadol o Gofnod Henebion Cenedlaethol Cymru, y mae llawer ohonynt ar gael ar Coflein.

Bydd yr arddangosfa ar agor bob dydd hyd 4 Mai, 2013.

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales