Llechi Cymru yng Ngŵyl y Gelli

Cafodd cyhoeddiad diweddaraf y Comisiwn Brenhinol, Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes, gryn sylw yng Ngŵyl y Gelli eleni. Traddododd David Gwyn, yr awdur, ddarlith awdurdodol a difyr yno ar bob agwedd ar y diwydiant, o’r diwylliannol i’r technegol ac o’r cartrefi i’r chwareli.

Cadeiriwyd y sesiwn gan Christopher Catling, Ysgrifennydd y Comisiwn Brenhinol, ac un o’r prif bynciau a drafodwyd oedd y cais dan arweiniad Cyngor Gwynedd i ennill statws Treftadaeth Byd i’r Diwydiant. Roedd cefnogaeth frwd y gynulleidfa i’r cais yn hynod galonogol.

Gan Louise Barker

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

---

Rhannu ar:
• Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin

---

Rydym hefyd ar gael ar:


Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Llyfr y Comisiwn Brenhinol ar y Diwydiant Llechi yng Nghymru yn Cyrraedd y Rhestr Fer ar Gyfer Gwobrau Archeolegol Prydain 2016

Mae’r rhestr fer ar gyfer Gwobrau Archeolegol Prydain, a roddir am y darganfyddiadau a datblygiadau arloesol diweddaraf ym maes archeoleg ar draws y DU, wedi’i rhyddhau heddiw gan y beirniaid.

Mae llyfr newydd David Gwyn ar archaeoleg a hanes diwydiant llechi Cymru, a gynhyrchwyd gan Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru, wedi’i roi ar y rhestr fer ar gyfer Gwobr Llyfr Archeoleg Gorau 2016. Cyhoeddir y canlyniadau yn ystod seremoni cyflwyno Gwobrau Archeolegol Prydain dan arweiniad Julian Richards, y cyflwynydd teledu ac archaeolegydd ‘Meet the Ancestors’, yn yr Amgueddfa Brydeinig yn Llundain ar 11 Gorffennaf.

Bydd y seremoni hefyd yn nodi lansio Gŵyl Archeoleg flynyddol Cyngor Archeoleg Prydain a gynhelir rhwng 16 a 31 Gorffennaf. Bydd mwy na 1000 o ddigwyddiadau y gall y cyhoedd gymryd rhan ynddynt, llawer ohonynt am ddim, yn cael eu cynnal ar hyd a lled Cymru a’r DU.

Caiff y prosiectau a chyhoeddiadau a gynigir ar gyfer Gwobrau Archeolegol Prydain eu beirniadu gan baneli annibynnol o arbenigwyr blaenllaw sy’n gweithio ym mhob maes archaeolegol, gan gynnwys y sectorau proffesiynol a gwirfoddol.

Meddai Christopher Catling, Ysgrifennydd Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru:

“Mae’n rhyfeddol meddwl bod cymaint ag un rhan o dair o holl lechi to y byd yn dod o Gymru erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae’r llyfr hynod ddifyr hwn yn defnyddio tystiolaeth archaeolegol a chyfoeth o ffynonellau gwreiddiol a ffotograffau i olrhain hanes y diwydiant a roddodd Cymru ar y map diwydiannol. Rydym wrth ein bodd bod y beirniaid wedi cydnabod camp David a gwaith y Comisiwn Brenhinol.”

Ychwanegodd Dr David Gwyn, awdur y llyfr:

“Rydw i’n hynod falch bod fy llyfr wedi cyrraedd y rhestr fer ar gyfer y wobr hon, ac o glywed bod y diwydiant pwysig hwn, sydd ar hyn o bryd yn ymgeisydd ar gyfer statws Treftadaeth Byd, wedi dod yn ganolbwynt cymaint o ddiddordeb a sylw yn y gymuned archaeolegol.”

Mae’r llyfr ar gael yn y Gymraeg ac yn y Saesneg:

Llechi Cymru: Archeoleg a Hanes (ISBN: 978-1871184-52-5).
Welsh Slate: Archaeology and History of an Industry (ISBN: 978-1871184-51-8)
Llyfrau fformat mawr yw’r rhain, yn cynnwys 291 o dudalennau a 243 o ddelweddau o ansawdd uchel. Y pris yw £45.

Nododd Deborah Williams, Cadeirydd Gwobrau Archeolegol Prydain,
“Mae’r cynigion eleni’n adlewyrchu cyfoeth ac amrywiaeth anhygoel y gwaith archaeolegol sy’n cael ei wneud yn y Deyrnas Unedig, safon ac arbenigedd ein harchaeolegwyr arloesol, a diddordeb cynyddol y cyhoedd yn hanes ac archeoleg eu hardal leol.

“Mae mwy a mwy o archaeolegwyr yn ymateb i’r diddordeb hwn drwy ddatblygu ffyrdd newydd o helpu pobl i gymryd rhan mewn gwaith ymchwil a chloddio, i gychwyn eu prosiectau eu hunain, ac i rannu a deall darganfyddiadau newydd – ac mae’r duedd hon i’w gweld yn glir yn y cynigion sydd wedi cyrraedd y rhestr fer.”

Gwelir amrywiaeth eang o brosiectau ar y rhestr fer, o bob rhan o’r DU. Ceir arni gloddiadau mawr yn sgil datblygiadau mewn dinasoedd fel prosiect ‘Westgate Oxford’ gan Oxford Archeology South, ‘London’s Lost Graveyard: the Crossrail Discovery’ a gafodd sylw yn rhaglen ‘Secret History’ cwmni True North Production ar gyfer Sianel 4, a phrosiectau ymchwil tymor-hir gan brifysgolion megis prosiect ‘Silchester Town Life’ a ‘Dig Greater Manchester’. Ceir hefyd brosiectau cymunedol megis prosiect ‘Hearth, Home and Farm’ Ymddiriedolaeth Whithorn yn Dumfries a Galloway, a phrosiect ‘Battles, Bricks and Bridges’ yn Swydd Fermanagh, yn ogystal â phrosiectau partneriaeth traws-gymunedol sy’n cynhyrchu adnoddau addysgu newydd megis ‘The Picts: a learning resource’ gan Gomisiwn Coedwigaeth yr Alban a’r ‘Ulster-Scots Archaeological Services Project’ yng Ngogledd Iwerddon.

Mae nod cyffredin yn uno pob un o’r rhain, sef cynnwys a thanio brwdfrydedd pobl ifanc a’r cyhoedd yn archaeoleg Prydain.

Mae’r llyfrau ar y rhestr fer yn adrodd hanes diwydiant llechi Cymru, yn archwilio’r olion cyfoethog ar ynys St Kilda yn Ynysoedd Heledd Allanol, ac yn ein helpu i wneud synnwyr o’r damcaniaethau ynghylch Côr y Cewri, dirgelwch archeolegol pennaf Prydain.

Dethlir ymdrechion archeoleg i hyrwyddo a manteisio ar dechnegau arloesol. Mae app Digital Dig Team a gynhyrchwyd gan DigVentures yn rhannu ‘darganfyddiadau’ cloddio ar unwaith ar-lein ac ar gyfryngau cymdeithasol, a chynhwyswyd animeiddiad papur gydag ‘Under London’ gan National Geographic i helpu’r darllenydd i ddeall cronoleg yr archeoleg o dan y ddinas.

Mae cylchgrawn ‘Internet Archaeology’ a ‘Postglacial Project’ Prifysgol Efrog yn defnyddio Delweddu Trawsffurfiad Adlewyrchiant (RTI), modelu 3D a ffeiliau amlgyfrwng wedi’u mewnblannu i helpu cyd ymchwilwyr a’r cyhoedd i ddehongli darganfyddiadau newydd drostynt eu hunain ac i ddeall yr hyn y maent hwy’n ei ddweud wrthym am y gorffennol a’r byd o’n cwmpas.

Y cynigion sydd wedi cyrraedd y rhestr fer yw:
PROSIECT ARCHEOLEGOL GORAU

• ‘Silchester Town Life’, Prifysgol Reading
• ‘Ulster-Scots Archaeological Services Project’, AECOM/The Irish Archaeological Consultancy Ltd
• ‘Westgate Oxford’, Oxford Archaeology South

PROSIECT ARCHEOLEG GYMUNEDOL GORAU

• ‘Battles, Bricks and Bridges’, Cymdeithas Gymunedol Cleenish a Chymdeithas Datblygu Cymunedol Killesher
• ‘Dig Greater Manchester’, Y Ganolfan Archeoleg Gymhwysol, Prifysgol Salford
• ‘Whithorn: Hearth, Home and Farm’, gyda Dig TV, Ymddiriedolaeth Whithorn 

LLYFR ARCHEOLEGOL GORAU

• ‘St Kilda: The Last and Outmost Isle’, Angela Gannon a George Geddes, Comisiwn Brenhinol Henebion yr Alban
• ‘Stonehenge: Making sense of a prehistoric mystery’, Mike Parker Pearson gyda Joshua Pollard, Colin Richards, Julian Thomas a Kate Welham, Cyngor Archeoleg Prydain
• ‘Llechi Cymru – Archaeoleg a Hanes’, David Gwyn, Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru

CYFLWYNIAD CYHOEDDUS ARCHEOLEGOL GORAU

• ‘The Picts: a learning resource’, Comisiwn Coedwigaeth yr Alban
• Secret History, ‘London’s Lost Graveyard: The Crossrail Discovery’, True North Productions ar gyfer Sianel 4
• ‘Under London’, Cylchgrawn y National Geographic 

DATBLYGIAD ARLOESOL ARCHEOLEGOL GORAU

• ‘Digital Dig Team’, DigVentures
• Internet Archaeology, Prifysgol Efrog
• POSTGLACIAL Project, Prifysgol Efrog

Gallwch weld manylion y prosiectau sydd ar y rhestr fer yn www.archaeologicalawards.com a dilyn hynt y Gwobrau ar twitter @BAAWARDSUK

Nodiadau i olygyddion:

1. Cynhelir Gwobrau Archeolegol Prydain bob dwy flynedd a chânt eu rheoli gan elusen annibynnol, dan gadeiryddiaeth Deborah Williams o Historic England, ac ymddiriedolwyr sy’n cynrychioli pob sector o’r proffesiwn. Noddir Gwobrau 2016 gan Ymddiriedolaeth Robert Kiln, Cymdeithas Hynafiaethwyr Llundain, yr Amgueddfa Brydeinig, y Cynllun Hynafiaethau Cludadwy, Historic England, Sefydliad Siartredig yr Archeolegwyr, Archaeology Scotland, Historic Environment Scotland, a Cadw. I weld manylion yr ymddiriedolwyr a’r noddwyr ewch i: www.archaeologicalawards.org.uk

Sefydlwyd y Gwobrau ym 1976 ac felly buont yn cael eu cynnal ers 38 mlynedd. Mae pum categori o wobrau ac mae gwobrau dewisol ar gael hefyd ar gyfer Cyflawniad Rhagorol a’r Darganfyddiad Gorau. Nod y Gwobrau yw hybu addysg archeolegol gyhoeddus ac astudio ac ymarfer archaeoleg yn ei holl agweddau yn y Deyrnas Unedig ac, yn arbennig, rhoi grantiau ar sail rhagoriaeth neu am resymau priodol eraill.

Mae amcanion y Gwobrau fel a ganlyn: cael eu cydnabod a’u gwerthfawrogi gan archeolegwyr, y rheiny y gweithiant gyda hwy a’r cyhoedd; hwyluso a dathlu arfer da ym maes archeoleg; tynnu sylw at y ddisgyblaeth, a helpu i sicrhau mwy o gydnabyddiaeth i archeoleg oherwydd ei gwerth academaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a chysylltiadau cyhoeddus.

2. Rhoddir y Gwobrau i gydnabod agweddau ar archeoleg o’r ddwy flynedd ddiwethaf sydd wedi’u henwebu gan y gymuned archeolegol a’u beirniadu’n annibynnol gan baneli o arbenigwyr o bob rhan o’r sector archeoleg:

Cadeiryddion y Paneli Beirniadu ar gyfer cynigion 2016 oedd:

• Prosiect Archeolegol Gorau: John Lewis
• Prosiect Archeoleg Gymunedol Gorau: Eila Macqueen
• Llyfr Archeolegol Gorau: Paul Stamper
• Cyflwyniad Cyhoeddus Archeolegol Gorau: Louise Ennis
• Datblygiad Arloesol Archeolegol Gorau: Andrew Davidson

3. Cyhoeddir enwau’r enillwyr ar wefan Gwobrau Archeolegol Prydain ar ôl y seremoni ar 11 Gorffennaf: www.archaeologicalawards.org.uk

4. Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru yw corff ymchwilio ac archif cenedlaethol amgylchedd hanesyddol Cymru. Ef sydd â’r rôl arweiniol o ran sicrhau y caiff treftadaeth archeolegol, adeiledig ac arforol Cymru ei chofnodi’n awdurdodol, a bydd yn ceisio hyrwyddo deall a gwerthfawrogi’r dreftadaeth honno’n genedlaethol ac yn rhyngwladol. Gwefan: www.rcahmw.gov.uk Twitter: @RCAHMWales Facebook: https://www.facebook.com/Royal-Commission-on-the-Ancient-and-Historical-Monuments-of-Wales-146120328739808/

5. Os hoffech gael mwy o wybodaeth neu luniau, neu drefnu cyfweliad, cysylltwch â: Nicola Roberts: nicola.roberts@cbhc.gov.uk Ffôn:- 01970 621248

www.archaeologicalawards.org.uk
Twitter: @BAAWARDSUK Facebook: https://www.facebook.com/baawards



ENDS

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

---

Rhannu ar:
• Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin

---

Rydym hefyd ar gael ar:


Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Gwobr am Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes

Mae’n bleser gennym gyhoeddi bod Dr David Gwyn, awdur Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes a gyhoeddwyd gan y Comisiwn Brenhinol, wedi derbyn Gwobr Peter Neaverson am Ysgolheictod Rhagorol y Gymdeithas Archaeoleg Ddiwydiannol ar gyfer y flwyddyn 2016.

David Gwyn oedd enillydd cyntaf y wobr yn 2009, ond roedd yr holl feirniaid o’r farn na ellid anwybyddu Llechi Cymru. Pan glywodd y newyddion, dywedodd David:

‘Mae’n fraint fawr derbyn gwobr Peter Neaverson am Llechi Cymru. Mae’r wobr yn adlewyrchu safon uchel y golygu a’r cynhyrchu sy’n nodweddiadol o gyhoeddiadau Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru.’

Bydd y wobr yn cael ei chyflwyno iddo yng nghynhadledd flynyddol y Gymdeithas Archaeoleg Ddiwydiannol ym mis Medi.

Bydd David hefyd yn siarad ar ran y Comisiwn Brenhinol am ddiwydiant llechi Cymru yng Ngŵyl y Gelli ar Ddydd Iau 2 Mehefin.

Dr David Gwyn (canol) yn ystod lansiad y llyfr yn Neuadd Fawr Castell Penrhyn, ger Bangor, ym mis Mai 2015.

Ynghylch Llechi Cymru:
Mae’r llyfr hwn yn disgrifio pob agwedd ar ddiwydiant llechi Cymru. Yn ogystal â chynnig arweiniad cynhwysfawr i archaeoleg ac olion ffisegol y diwydiant, mae’n ymdrin â’i hanes cymdeithasol a’i arwyddocâd heddiw yn stori esblygol Cymru. Roedd y llyfr yn allweddol hefyd yn yr ymgyrch i gynnwys Diwydiant Llechi Gogledd Cymru ar restr dros dro y DU ar gyfer Enwebiad Treftadaeth y Byd.

Mae’r llyfr ar gael yn y Gymraeg ac yn y Saesneg:

Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes (ISBN: 978-1871184-52-5).

Welsh Slate: Archaeology and History of an Industry (ISBN: 978-1871184-51-8)

Llyfrau fformat mawr yw’r rhain, yn cynnwys 291 o dudalennau a 243 o ddelweddau o ansawdd uchel. Y pris yw £45.

I gael mwy o fanylion, cysylltwch â’r Comisiwn Brenhinol ar 01970 621248, nicola.roberts@cbhc.gov.uk


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

---

Rhannu ar:
• Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin

---

Rydym hefyd ar gael ar:


Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Darganfod Diwydiant Llechi Cymru

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:


Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Lansio cyhoeddiad newydd y Comisiwn Brenhinol, ‘Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes’, yng Nghastell Penrhyn

Yr wythnos ddiwethaf cafodd cyhoeddiad newydd y Comisiwn Brenhinol, ‘Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes’, ei lansio’n swyddogol. Cynhaliwyd y lansiad yn Neuadd Fawr Castell Penrhyn ger Bangor.

Penrhyn Castle and its parkland, with Bethesda and Penrhyn quarry in the middle distance.  The neo–Norman castle was built in the nineteenth century and was the home of Lord Penrhyn, owner of Penrhyn quarry. NPRN: 16687

 Roedd y castell, cyn gartref yr Arglwydd Penrhyn, perchennog chwarel y Penrhyn, ar un adeg yn gysylltiedig ag un o’r anghydfodau diwydiannol hwyaf erioed yn hanes Prydain. Ym 1900, arweiniodd gwrthdaro rhwng yr Arglwydd Penrhyn a chwarelwyr Bethesda at streic chwerw a barodd am dair blynedd. Mae’r castell bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac ystyriwyd bod lansio’r llyfr yn y lleoliad hwn yn weithred o gymodi drwy ddwyn ynghyd dreftadaeth y castell a’r cymunedau o’i gwmpas.

Croesawyd pawb gan Dr Eurwyn Wiliam, Cadeirydd y Comisiwn Brenhinol.

Arweiniwyd y lansiad gan Bethan Jones Parry o Gyngor Gwynedd a chafwyd gair o groeso gan Dr Eurwyn Wiliam (Cadeirydd y Comisiwn Brenhinol) ac araith fer gan yr awdur, Dr David Gwyn. Cafwyd cyfraniad arbennig ac arwyddocaol gan yr actor John Ogwen, a anwyd ac a fagwyd ym Methesda, a fu’n darllen rhannau o’r llyfr, a dilynwyd hyn gan ddatganiad gwych gan ddisgyblion Canolfan Gerdd William Mathias (http://www.cgwm.org.uk/eng/ ). 

Yr actor John Ogwen yn darllen o’r llyfr.

Gan fod y llyfr yn gwneud cyfraniad o bwys i’r enwebiad datblygol ar gyfer Statws Treftadaeth Byd i Ddiwydiant Llechi Gogledd Cymru, daeth y lansiad i ben gydag areithiau gan Mandy Williams-Davies, un o Gynghorwyr Cyngor Gwynedd a Chadeirydd Grŵp Llywio’r cais, a Syr Neil Cossons, awdurdod blaenllaw ar dreftadaeth ddiwydiannol a threftadaeth byd.

Grŵp llywio’r Cais Treftadaeth Byd.  Arweinir y Grŵp gan Gyngor Gwynedd a’r aelodau eraill yw CBHC, Cadw, Amgueddfa Cymru, Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, Ymgynghoriaeth Govannon, Prifysgol Bangor a’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Mae fersiynau Saesneg a Chymraeg o’r llyfr ar gael:

Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes (ISBN: 978-1871184-52-5)

Welsh Slate: Archaeology and History of an Industry (ISBN: 978-1871184-51-8).

Llyfrau fformat mawr yw’r rhain yn cynnwys 291 o dudalennau a 243 o ddarluniau o ansawdd uchel. Y gost yw £45, neu £40.50 yn unig i Gyfeillion y Comisiwn.

Fel rhan o’r Ŵyl Archaeoleg, bydd Dr David Gwyn yn rhoi sgwrs am y llyfr yn swyddfeydd y Comisiwn Brenhinol yn Aberystwyth ar 15 Gorffennaf 2015, o 4:30pm tan 7:00pm. Fe’ch cynghorir i drefnu’ch lle. Estynnir croeso cynnes i bawb.

I gael mwy o fanylion cysylltwch â’r Comisiwn Brenhinol ar 01970 621200, chc.cymru@cbhc.gov.uk.

Gellir gweld lluniau pellach o’r lansiad ar ein tudalen Facebook https://www.facebook.com/#!/pages/Royal-Commission-on-the-Ancient-and-Historical-Monuments-of-Wales/146120328739808



Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:


Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes

Bydd cyfrol sydd yn adrodd hanes diwydiant newidiodd tirlun a chymunedau Cymru yn cael ei lansio yr wythnos hon mewn castell fu ynghanol anghydfod diwydiannol gyda’r hiraf erioed yn hanes gwledydd Prydain.

Mae Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes yn cael ei gyhoeddi gan Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru ac yn ffrwyth cydweithio efo Dr Dafydd Gwyn, archaeolegydd diwydiannol sydd yn byw ym Mhen y Groes yn Nyffryn Nantlle. Mae’rlgyfrol yn cyfuno diddordeb oes Dr Gwyn yn y diwydiant ac arbenigedd cofnodi y Comisiwn ynghyd â’i archif gweledol enfawr.

Does gan Dr Gwyn yr un amheuaeth am bwysigrwydd y diwydiant:

“Mae’r diwydiant llechi wedi gadael ei ôl nid yn unig ar dirlun y wlad ond mae hefyd wedi cael effaith gymdeithasol a diwyllianol ddofn ar Gymru a’r byd tu hwnt.”

Mae’r Athro Merfyn Jones, sydd wedi ysgrifennu’r rhagair ar gyfer y llyfr, yn cytuno:

“Efallai bod y Chwyldro Diwydiannol wedi cael ei sefydlu ar decstiliau a’i yrru gan stêm; ond cafodd ei doi efo llechi wedi eu rhwygo o fryniau Eryri.”

Chwareli Ffestiniog a Blaenau Ffestiniog, dinas y chwarelwyr (AP_2011_3093, NPRN 305760)

Statws Treftadaeth y Byd

Roedd llechi o chwareli ar hyd a lled Gwynedd yn cael eu defnyddio i doi rhannau helaeth o’r byd ar un cyfnod, ac mae arwyddocad byd-eang hyn yn cael ei gydnabod trwy gynnwys Diwydiant Llechi Gogledd Cymru ar restr betrus Safleoedd Treftadaeth y Byd y DU i’w gyflwyno i UNESCO.

Mae’r llyfr yn gyfraniad pwysig er mwyn datblygu’r cais, sy’n cael ei arwain gan Gyngor Gwynedd.

Mae’r Cynghorydd Mandy Davies-Williams, Cadeirydd Pwyllgor Llywio’r cais, yn credu y bydd y llyfr nid yn unig yn gam pwysig tuag at ennill Statws Treftadaeth y Byd UNESCO ond hefyd yn cael effaith yn lleol:

“Bydd y llyfr yma yn helpu pobl Gwynedd i ymhyfrydu mewn rhan arall o dreftadaeth gyfoethog y sir, gan sicrhau y bydd y diwydiant yn parhau i ddod â buddion o bob math i’r rhai sydd yn byw yn y cymunedau chwarelyddol a thu hwnt heddiw.”

Cymodi

Mae Llechi Cymru yn hynod gynhwysfawr a’r ymchwil yn drylwyr ond mae hefyd wedi ei ysgrifennu mewn dull sydd yn hawdd i’w ddarllen ac wedi ei ddarlunio gan luniau a ffotograffau eithriadol.

Bydd y gyfrol yn cael ei lansio yn swyddogol yn Neuadd Fawr Castell Penrhyn ger Bangor. Cafodd y castell neo-Normanaidd ei adeiladu yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg ac mae bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Yn 1900, fe wnaeth anghydfod rhwng yr Arlgwydd Penrhyn a chwarelwyr Bethesda arwain at streic filain barodd am dair blynedd ac mae lansiad y gyfrol yma yn cael ei ystyried heddiw yn gam pwysig tuag at gymodi y castell a’r cymunedau gerllaw.

NODIADAU AR GYFER GOLYGYDDION
Mae’r llyfr ar gael yn Gymraeg a Saesneg:

Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes (ISBN: 978-1871184-52-5).

Welsh Slate: Archaeology and History of an Industry (ISBN: 978-1871184-51-8).

Mae rhain yn lyfrau fformat mawr o 291 tudalen gyda 243 darlun o safon uchel a’r gôst yw £45.

Bydd y lansiad yn digwydd yn Neuadd Fawr Castell Penrhyn, Llandygai, Bangor 17:30 – 19:30 Thursday 21 Mai 2015.

Am ragor o wybodaeth cysylltwch efo’r Comisiwn ar 01970 621200, chc.cymru@cbhc.gov.uk.

Am wybodaeth a lluniau, cysylltwch â:

Nicola Roberts, Comisiwn Henebion Brenhinol Cymru, nicola.roberts@cbhc.gov.uk Tel:- 01970 621248

Y Comisiwn Brenhiol ar Henebion Cymru yw corff ymchwilio ac archif cenedlaethol amgylchedd hanesyddol Cymru. Ef sydd â’r rôl arweiniol o ran sicrhau y caiff treftadaeth archaeolegol, adeiliedig ac arforol Cymru ei chofnodi’n awdurdodol, a bydd yn ceisio hyrwyddo dealltwriaeth a gwerthfawrogiad o’r dreftadaeth honno yn genedlaethol ac yn rhyngwaldol.

Gwefan: www.cbhc.gov.uk

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:


Twitter Hashtag: #RCAHMWales